25. avgust 2026 BIRODI poziva na objavljivanje potpunih, pravovremenih istinitih informacija umesto selektivnog tumačenja statističkih podataka
Objavljeno: 25. avgusta 2026. godine
NBS potvrdila priliv od 1,3 milijarde evra, ali taj iznos nisu primila samo udruženja građana, već i sindikati, profesionalna udruženja, akademska društva, udruženja za zaštitu potrošača, političke stranke, crkve i verske zajednice, kulturne organizacije, rekreativni i amaterski sportski klubovi, dobrotvorne organizacije i druga neprofitna pravna lica.
Narodna banka Srbije je, postupajući po zahtevu za pristup informacijama od javnog značaja koji je BIRODI podneo 31. jula 2026. godine, potvrdila da su ukupni prilivi iz inostranstva u korist pravnih lica razvrstanih u sektor S.15 u periodu od 2021. do 2025. godine iznosili 1,3 milijarde evra. Vidite odgovor
Prema metodologiji koju primenjuje NBS, sektor S.15 obuhvata „neprofitne institucije koje pružaju usluge stanovništvu“. U ovu široku kategoriju, pored udruženja građana, spadaju: sindikati, profesionalna udruženja, akademska društva, udruženja za zaštitu potrošača, političke stranke, crkve i verske zajednice, kulturne organizacije, rekreativni i amaterski sportski klubovi, dobrotvorne organizacije i druga neprofitna pravna lica.
To znači da se podatak o 1,3 milijarde evra ne može predstavljati kao iznos koji su dobile samo nevladine organizacije, niti kao novac koji je primila bilo koja posebno označena grupa udruženja. NBS nije dostavila nazive pojedinačnih pravnih lica niti podatke o organizacijama koje su ostvarile najveće prilive iz inostranstva. Kao razlog je navela odredbe Zakona o zvaničnoj statistici kojima se štiti statistička poverljivost podataka koji bi omogućili neposrednu ili posrednu identifikaciju pojedinačnih pravnih i fizičkih lica. Narodna banka Srbije nije potvrdila tvrdnju da je 1,3 milijarde evra dobila grupa pravnih lica koja se u delu javnosti označava izrazom „NVO hidra“. NBS nije navela ni da takva grupa predstavlja zvaničnu statističku ili pravnu kategoriju.
Odgovor NBS pokazuje da je reč o zbirnom statističkom podatku za veoma širok krug neprofitnih institucija. Iz njega se ne može zaključiti koliko je novca dobila svaka pojedinačna vrsta pravnog lica, koliko se odnosi samo na udruženja građana, niti ko su pojedinačni primaoci sredstava.
BIRODI je zato od Narodne banke Srbije zatražio da, bez otkrivanja identiteta pojedinačnih pravnih lica, dostavi zbirne podatke o procentualnom učešću svake kategorije aktera obuhvaćene klasifikacijom S.15 u ukupnom prilivu od 1,3 milijarde evra. Takvi podaci bi pokazali koliki deo ukupnog iznosa pripada udruženjima građana, sindikatima, profesionalnim i akademskim udruženjima, političkim strankama, crkvama i verskim zajednicama, kulturnim i sportskim organizacijama, dobrotvornim organizacijama i ostalim neprofitnim institucijama.
BIRODI upozorava da bi predstavljanje celokupnog iznosa od 1,3 milijarde evra kao novca koji su dobile „NVO“ bilo metodološki netačno i moglo bi da dovede javnost u zabludu. Posebno bi bilo neosnovano povezivanje tog zbirnog iznosa sa politički konstruisanim nazivom „NVO hidra“, jer takav zaključak nema potvrdu u odgovoru Narodne banke Srbije.
BIRODI poziva medije i javne funkcionere da objavljuju potpune, pravovremene i istinite informacije, da jasno navedu metodologiju i obuhvat podataka koje predstavljaju javnosti i da se uzdrže od selektivnog tumačenja statističkih podataka. Takvim postupanjem mediji i javni funkcioneri doprinose ostvarivanju Ustavom garantovanog prava građana na istinito, potpuno i blagovremeno obaveštavanje o pitanjima od javnog značaja.
Izvor: BIRODI
