24. april 2026 BIRODI saopštava: Bez metodološke transparentnosti, poštovanja zakon i profesionalnih standarda istraživanja javnog mnjenja su obmana javnosti
Objavljeno: 24. aprila 2026. godine
Biro za društvena istraživanja (BIRODI) upozorava da se u Srbiji rezultati istraživanja javnog mnjenja često predstavljaju suprotno zakonu, profesionalnim standardima i međunarodnim kodeksima, čime se direktno dovodi u zabludu javnost i urušava integritet profesije istraživača javnog mnjenja i nepoverenju u istraživanja javnog mnjenja koje je trenutno visokom nivou. Time se jedna profesija faktički (samo)gasi!
Zato BIRODI poziva naručioce, realizatore i medije da rezultate istraživanja objavljuju u skladu sa Zakonom o elektronskim medijima, Kodeksom novinara Srbije, kao i WAPOR i ESOMAR kodeksima, koji jasno propisuju obaveznu transparentnost ključnih metodoloških informacija.
Dosadašnja praksa pokazuje sistematsko izostavljanje osnovnih podataka o istraživanjima, zbog čega građani nemaju uvid u njihovu pouzdanost i validnost. Posebno zabrinjava činjenica da se u velikom broju slučajeva ne objavljuju informacije o tome:
– ko je naručio i finansirao istraživanje,
– ko ga je realizovao,
– veličina i struktura uzorka i uzoračka greška,
– metod prikupljanja podataka,
– način ponderacije podataka,
– stopa odbijanja učešća u istraživanju.
Izostavljanje ovih informacija ne predstavlja samo profesionalni propust, već i kršenje zakona i kodeksa, kao i svojevrsnu obmanu javnosti.
BIRODI posebno upozorava na praksu da javni i stranački funkcioneri iako nemaju stečeno stručno znanje predstavljaju rezultate istraživanja javnog mnjenja, često selektivno i na promotivan način za sebe i bez svih metodoloških podataka o istraživanju čime dodatno kompromituju verodostojnost istraživanja javnog mnjenja i istraživačke profesije. Zbog toga pozivamo funkcionere da prestanu sa ovom praksom i da predstavljanje istraživanja prepuste profesionalnim istraživačima istraživačima javnog mnjenja.
Istovremeno, BIRODI poziva istraživače javnog mnjenja da u odnosu sa naručiocima očuvaju profesionalnu autonomiju i da ne pristaju na objavljivanje rezultata bez pune metodološke tranisparentnosti na stručan način.
BIRODI će u narednom periodu sistematski pratti poštovanje zakona i profesionalnih kodeksa u oblasti istraživanja javnog mnjenja i o nalazima izveštavati relevantne međunarodne organizacije, uključujući Svetsku asocijaciju za istraživanje javnog mnjenja (WAPOR), čiji je član.
Izvor: BIRODI
