30. mart 2026 Indeks participacije mladih Vol. 9
Objavljeno: 30. marta 2026
Predstavljeno deveto godišnje izdanje regionalnog Indeksa participacije mladih
U Srbiji je 16,8 odsto mladih ljudi nezaposleno
U Srbiji je, prema poslednjim podacima iz devetog godišnjeg izdanja regionalnog Indeksa participacije mladih, 16,8 odsto mladih osoba nezaposleno, što iako pokazuje blagi pad u odnosu na prethodno istraživanje, i dalje je značajno veća nezaposlenost nego u Evropskoj uniji gde je prosek 11,4. Najnovije istraživanje, koje je danas bilo predstavljeno u Beogradu, ukazuje i na to da se u većini zemalja regiona Zapadnog Balkana i Turske oko 20 odsto mladih nalazi u riziku od siromaštva.
Poseban fokus ovog devetog izdanja Indeksa participacije mladih je na učešću mladih žena na tržištu rada, izazovima sa kojima se suočavaju, mogućnostima i perspektivama.
Previše mladih i dalje nije zaposleno, niti je uključeno u obrazovanje ili obuku/trening (u NEET statusu), što znači propuštene prilike za pojedince i izgubljeni potencijal za društvo. Podrška mladima u prelazu sa obrazovanja na tržište rada ostaje jedan od ključnih izazova za region.
U većini zemalja regiona Zapadnog Balkana i Turske sve više mladih žena upisuje fakultete, ali znatno manji broj njih uspeva da diplomira. U Srbiji je procenat upisa mladih žena na fakultete najveći u regionu. Naime od ukupnog broja mladih ljudi u Srbiji, 61 odsto njih upiše fakultet, od čega 74 odsto budu mlade žene. Međutim, tek oko 16 odsto tih mladih žena koje su upisale fakultet zapravo i završi školovanje. Problem nije u talentu već u nejednakim prilikama jer se iza ove statistike kriju duboko ukorenjene društvene rodne norme. Od mladih žena se i dalje očekuje da pre svega budu one koje brinu o porodici. One provode čak četiri puta više vremena u neplaćenim kućnim poslovima nego muškarci, a kada se pojave porodične obaveze, obrazovanje često pada u drugi plan.
Iako postoje mnogobrojni programi i obuke koje mlade ljude pripremaju za tržište rada, zbog njihove nedovoljnje promocije kao i zbog nepoverenja mladih u institucije, ti programi, iako dostupni, nisu dovoljno iskorišćeni, zaključeno je na panel diskusiji koja je usledila nakon što je istraživačica Ksenija Čović predstavila Indeksa participacije mladih, a na kojoj su učestvovale Jasmina Šantić, načelnica Odeljenja za razvoj karijere u Nacionalnoj službi za zapošljavanje, Jelena Ružić, predsednica Ženskog udruženja Kolubarskog okruga ŽUKO i Tatjana Silić, preduzetnica i vlasnica preduzeća NU handmade iz Lajkovca. U Srbiji koja je na putu ka priključenju u Evropsku uniju postoje mnogobrojne strategije, i razne institucije razvijaju svoje planove ali zbog nedovoljnog dijaloga nedostaje umreženost i jedinstveniji pristup problemu zapošljavanja mladih.
Indeks participacije mladih (Youth Participation Index – YPI) već devetu godinu zaredom predstavlja važan mehanizam za sagledavanje političkog, ekonomskog i društvenog konteksta koji može osnažiti ili ograničiti učešće mladih u društvu. Na osnovu podataka sistematski prikupljanih od 2016. do 2024. godine i kroz analizu 25 indikatora političke, ekonomske i društvene participacije, Indeks pruža sveobuhvatan pregled položaja i mogućnosti mladih. Kao objedinjeni izvor relevantnih podataka, on predstavlja praktičan alat za donosioce odluka i organizacije civilnog društva u kreiranju politika i programa zasnovanih na stvarnim potrebama mladih, dok istovremeno omogućava praćenje pozitivnih i negativnih trendova i planiranje daljih koraka za unapređenje njihovog položaja.
Indeks participacije mladih razvila je Mreža omladinskih organizacija iz regiona Zapadnog Balkana i Turske (Mreža YHWBT) koja se sastoji od 92 organizacije civilnog društva i njen je cilj da obezbedi veću uključenost mladih na teritoriji celog Zapadnog Balkana i Turske. Mrežu, u okviru projekta „Stronger Voices for Better Choices“, koji koordiniraju Fondacija Ana i Vlade Divac iz Srbije u partnerstvu sa Partners Albania for Change and Development iz Albanije, Youth Alliance – Kruševo iz Severne Makedonije, NGO Prima iz Crne Gore, Community Volunteers Foundation (TOG) iz Turske, Institut za razvoj mladih Kult iz Bosne i Hercegovine, Democracy for Development s Kosova. Projekat podržava Evropska komisija, kao deo svojih napora da konstantno unapređuje odnos donosioca odluka prema mladima.
Sažetu verziju Indeksa participacije mladih Vol. 9 na srpskom jeziku možete da pogledate OVDE.
Kompletan Indeksa participacije mladih Vol. 9 na engleskom jeziku možete da pogledate OVDE.
Izvor i fotografija: Fondacija Ana i Vlade Divac
