08. oktobar 2026 Pokrenut monitoring političke zloupotrebe dece tokom izborne kampanje 2026
Objavljeno: 8. oktobra 2026. godine
Prijatelji dece Srbije pokrenuli su novi ciklus monitoringa političke zloupotrebe dece tokom izborne kampanje 2026. godine, sa jasnom porukom političkim akterima: deca ne smeju da budu sredstvo političke promocije.
Politička zloupotreba dece nije nova niti sporadična pojava. Tokom izbornih kampanja decu viđamo u promotivnim sadržajima političkih aktera, na stranačkim događajima i uličnim akcijama, prilikom poseta porodicama, školama i vrtićima, ali i u sadržajima funkcionerske kampanje. Njihovo prisustvo, slika ili životne okolnosti neretko se koriste kako bi se proizvela emocionalna reakcija odraslih i povećala vidljivost političkih poruka.
Važno je, međutim, napraviti jasnu razliku između političke zloupotrebe i stvarne participacije dece. Deca imaju pravo da budu informisana, da izraze mišljenje i učestvuju u procesima koji ih se tiču. Problem nastaje onda kada njihov glas, identitet, prisustvo ili ranjivi položaj postanu sredstvo promocije odraslih i političkih organizacija.
Problem koji se ponavlja iz kampanje u kampanju
Prethodni monitorinzi Prijatelja dece Srbije pokazali su da je ova praksa široko rasprostranjena i da nije vezana za jednu političku opciju. Tokom izbora u decembru 2023. godine na Instagram profilima političkih aktera evidentirali smo 79 pojedinačnih primera političke zloupotrebe dece, dok je tokom lokalnih izbora u junu 2024. godine, na uzorku od 65 lokalnih i centralnih stranica političkih partija, zabeležen 81 primer. Među ponavljajućim obrascima bili su korišćenje dece kao „dekoracije“, posete porodicama sa decom i prisustvo dece na partijskim događajima.
Zato ove godine monitoring šire i čine sistematičnijim. Pored komunikacije političkih aktera na društvenim mrežama, prate i način na koji se ovakvi sadržaji prenose kroz televizijske informativne programe i dnevnu štampu, kako bi dobili potpuniju sliku o obimu i oblicima političke instrumentalizacije dece.
Poziv političkim partijama i kandidatima: upoznajte se sa Kodeksom i Smernicama
Pozivaju se sve političke partije, pokreti, izborne liste, kandidati, funkcioneri i njihovi komunikacioni timovi da ne koriste decu kao sredstvo političke kampanje i da se pre objavljivanja sadržaja u kojima se pojavljuju deca upoznaju sa Kodeksom o zaštiti dece od političkih zloupotrebama i Smernicama za političke aktere – Kako sprečiti zloupotrebu dece u političke svrhe, koje su razvili Prijatelji dece Srbije.
Dete nije scenografija za fotografiju. Nije sredstvo za izazivanje emocija, prikupljanje klikova ili stvaranje slike o političaru. Posebno zabrinjavaju situacije u kojima se deca pojavljuju u stranačkim majicama i obeležjima, koriste tokom poseta siromašnim porodicama uz pakete, poklone i kamere ili se škole, vrtići i igrališta pretvaraju u prostor političke promocije.
Ovu praksu moramo da prekinemo. Jednom za svagda.
Poziv građanima: pomozite da slučajevi ne ostanu nevidljivi
U monitoring žele da uključe i građane. Ako tokom kampanje primetite sadržaj za koji smatrate da predstavlja političku zloupotrebu deteta – na društvenim mrežama, televiziji, u štampi ili drugom javnom prostoru, obavestite ih.
Napravite snimak ekrana (screenshot) ili sačuvajte drugi dokaz sadržaja, sačuvajte link i pošaljite ga putem kanala komunikacije. Prijave građana predstavljaće indikaciju monitoring timu, a svaki slučaj će biti dodatno proveren pre nego što bude unet u bazu.
Istovremeno pozivaju građane da sadržajima u kojima se deca očigledno koriste za političku promociju ne daju dodatnu vidljivost komentarima, deljenjem i lajkovima. Deca bude emocije, a upravo emocije donose reakcije, klikove i vidljivost – zato i od svih nas zavisi da li ćemo takvu praksu podsticati.
Prikupljene slučajeve će dokumentovati, proveravati i analizirati, a nakon završetka kampanje objaviti rezultate monitoringa i preporuke za političke aktere, medije i relevantne institucije.
Neka dete bude dete.
Izvor: Prijatelji dece Srbije
